ای مهربانتر از برگ
در بوسه های باران
بیداری ستاره
در چشم جویباران
آیینه نگاهت پیوند صبح و ساحل
لبخند گاه گاهت
صبح ستاره باران
اگر چه خودم را در حد و اندازه تبریک مبارک زاد روز مردان بزرگی چونان استاد شجریان و ... نمی بینم ، اما به حکم تکلیف به آنچه که برای من همه جاودانگی و عمر باقی است وادار میکند در جهت اطلاع رسانی صحیح و علمی بکوشم . باشد که مورد توجه شما عزیزان جان قرار گیرد .
این هفته مصادف است با شصت و پنجمین سالروز میلاد با سعادت حضرت پروردگار عشق و احساس ، بزرگ مرد بی بدیل در موسیقی آوازی ایران
خسرو عاشقان جناب استاد محمد رضا شجریان
استاد شجریان اول مهر ۱۳۱۹ خورشیدی در مشهد به دنیا آمدند . در دامان پدرشان [ مرحوم مهدی ] به فراگیری علوم و فرهنگ قرانی آشنا شدند و همچنان در درس و مشق مدرسه حاضر بودند . در سال ۱۳۳۹ دیپلم دانشسرای مقدماتی گرفتند و باستخدام فرهنگ در آمدند . از همان اوان با سنتور و سنتور سازی زیر نظر شخصی به نام جلال اخباری آشنا شدند . در سال ۱۳۴۱ با دوشیزه فرخنده گل افشان در قوچان ازدواج کردند . حاصل این وصل ۳ دختر و یک پسر بود . دختران : راحله ۱۳۴۲ ، افسانه ۱۳۴۴ که بعد ها همسر استاد پرویز مشکاتیان میشود ، مژگان ۱۳۴۸ ، و همایون ۱۳۵۴ .
استاد شجریان از سال ۱۳۴۶ [ با نام مستعار سیاوش بیدگانی ، به دلیل جو حاکم آنزمان و رعایت حال خانواده مذهبی پدر ] در رادیو شروع به فعالیت کردند . در همین سالها بود که با کسب فیض از محضر استادانی چون سید حسین میرخانی و ابراهیم بوذری مدرک ممتاز از انجمن خوشنویسان ایران را گرفتند . در سال ۱۳۵۰ در رادیو با [ خداوندگار غزل فارسی ] هوشنگ ابتهاج آشنا و شروع به همکاری نمودند . در سال ۱۳۵۲ با استاد نور علی خان برومند آشنا و در مکتب ایشان با شیوه آوازی استاد بی همتا سید حسین طاهرزاده آشنا شدند .
استاد شجریان در طی این سالها بنیان سبک و سیاق آواز ایرانی [ شیوه فاخر سید حسین طاهر زاده ]به معنای عام و خاص بودند تا به آنجا که همگان معترفند که چونان شجریانی در تاریخ نه زاده شده و نه خواهد آمد . که به تحقیق اهالی فن چنین است . در طی این سالیان دراز از استاد آثار بی بدیل و بی همتایی در آواز به جا مانده که انتخاب نام آنها در این مقال لا اقل از همچو من کمترین ساخته نیست اما به جهت همان تکلیف برخی را به نام یاد میکنم . گذشته از آثاری که در دهه ۵۰ با نامهای گلهای تازه و برگ سبز ها اجرا میشد که هر یک فصلی از سر آغاز برای خلقت اند ، استاد آثار کلاسیکی هم در قالب کنسرت و احراهای استودیو دارند که از این دست عبارتند از : عشق داند در ابو عطا ، ساز قصه گو در سه گاه ، پیغام اهل راز در دشتی ، نوا و مرکب خوانی در نوا ، سر عشق در ماهور ، بیداد در همایون ، دستان در چهارگاه ، پیام نسیم ، دود عود ، دل مجنون در بیات ترک ، آستان جانان در بیات ترک ، آسمان عشق در سه گاه ، قاصدک در ماهور ، بوی باران در چهارگاه ، در خیال در سه گاه ، شب سکوت کویر در شور و دشتستانی ، چشمه نوش در راست پنجگاه ، گنبد مینا و ... که هر یک از این آثار خود یک مثنوی اند با شرح و تفضیل که همچنان مانند یک گنجینه ، شاید برای نسل های بعد [ به قول خود استاد : برای ۴۰۰ سال دیگه ] که باز شوند و حکایت این دلهای مشتاق در بند زندان دینمداران و عالمان بی عمل برای آیندگان باز گو شود .
به اعتقاد این حقیر [ و به نص فرموده خودشان ] نگین آثار استاد ، آنهایی هستند که با تار و سه تار استاد محمد رضا لطفی در طی سالیان متمادی اجرا شده اند . ایشان خود همیشه به این امر اذعان دارند .
مجموعه هایی که یاد کردم فقط به عنوان نمونه بودند و صدها اثر دیگر ، که شرحشان در این اندک جا نمی شد . و این خود از معجزات این پیامبر عشق است که شرح آثار خود مجملی است ، چه برسد به خود آنها که البته از من هم ساخته نیست :
شرح این قصه مگر شمع برآرد به زبان ، ورنه پروانه ندارد به سخن پروایی
استاد شجریان در سال ۷۰ از خانم اولشان جدا میشوند و در سال ۷۱ با خانم کتایون خوانساری که مقیم پاریس بودند ازدواج میکنند که حاصل این ازدواج تا حال یک پسر به نام رایان است که شرح این آشنایی و ازدواج خود مفصل است . که شاید متن آن را از زبان خانم خوانساری روزی بازگو کنم .
پدر استاد شجریان مرحوم مهدی شجریان در آذر ماه سال ۱۳۷۵ دار فانی را وداع کردند و استاد یکی از بزرگترین پشتوانه های حسی و فرهنگی شان را از دست دادند . بعد از فوت پدر دو اثر تلاوت قران که به حق و به تحقیق اهالی قرانی از آثار قابل تامل و تدبر در زمینه تلاوت قران به شمار میآید منتشر میکنند .
استاد شجریان هم اکنون به جز اقامت های خارجی ، در شهر جدید هشتگرد کرج باغی برای پرورش و تحقیقات گل و گیاه دارند و اقامت دائمشان در ایران در همین مکان است که این باغ روضه ی رضوان همه ی علاقمندان آنحضرت هم هست . استاد هر آنکس را که به مهمانی اش میرود چونان دوستی ۵۰ ساله تحویل میگیرند و کسانی که برای اولین بار ایشان را دیدار میکنند باورشان نمی شود که این همان شجریان باشد ! . و این از گشاده رویی و منش همه ی اولیای خداست . خوش به حال ما که دراین زمان زیست میکنیم که اقرادی چون او درآن زنده اند و نفس میکشند .
این روزها پس از کنسرت امریکا استاد سرگرم تاسیس باغ هنر بم هستند . همچنین رسیدگی به وضع ساخت دوایر آموزشی در بم برای نجات یافتگان و جمع آوری اعانات و کمکهای مردمی اند .
آنچه دراین مقال رفت تنها یک احساس بود از این بنده کمترین به درگاه آن بزرگ و نه توضیح صفات و مناقب و آثار . از اینکه وقت گذاشتید صمیمانه اظهار بندگی میکنم . امید که خدا عمر بابرکت به حضرات خاصان درگاهش بویژه این یادگار ریشه های ایرانی ما [ استاد شجر یان ] ، و همه شما دوستان جان من عنایت کناد . قربان همه شما [ محمد تاجیک ]
